Bản Lô Lô Chải (Lũng Cú, Hà Giang) – bản sắc không trộn lẫn

Hà Giang hấp dẫn không chỉ bởi cảnh quan mà còn bởi bản làng của các dân tộc thiểu số, trong đó đáng lưu ý có bản Lô Lô Chải của người Lô Lô Đen và người Mông ở Lũng Cú, Hà Giang. Nơi đây được ví như miền cổ tích vẫn được giữ gìn giữa bao sự hiện đại hóa xô bồ ngoài kia. Mình đã sống ở nơi đây một thời gian dài để ngấm hết nét tinh túy văn hóa mà bản Lô Lô Chải mang lại.

Cách tới bản Lô Lô Chải

Làng văn hóa Lô Lô Chải nằm dưới chân núi Rồng (xã Lũng Cú, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang), chỉ cách cột cờ Lũng Cú khoảng 1km. Giờ đường tới bản đã được làm sạch đẹp, rộng rãi. Trên đường đi còn có rất nhiều biển chỉ dẫn. Trên Google map cũng có chỉ dẫn địa lí rõ ràng. Bạn chỉ cần đi thẳng tới xã Lũng Cú là sẽ thấy bản Lô Lô Chải. Hiện oto khách chỉ tới thị trấn Đồng Văn. Bạn có thể thuê xe máy ở thị trấn để lên bản. Giá thuê khoảng 200.000VND/ngày. Khoảng cách hơn 20km tới Lũng Cú đầy thử thách với những con đèo dốc cua ngoằn ngoèo làm các tay lái cứng cũng rơi vào mê hồn trận. Nhưng không ai là không muốn thử một lần lượn trên các con dốc ấy vì khung cảnh núi non quá đẹp. Một lưu ý nhỏ nữa là bạn nên đổ đầy xăng ở thị trấn. Ở Lũng Cú không có cây xăng, chỉ có các điểm bán xăng lẻ.

Bản sắc không trộn lẫn

Khí hậu mát mẻ đặc trưng của vùng cao Lũng Cú

Khi thành phố Hà Giang vẫn phải bật điều hòa thì ở Lũng Cú bạn đã phải đắp chăn. Nơi đây có khí hậu vô cùng mát mẻ. Vào những tháng mùa đông, nhiệt độ có thấp hơn song cái rét ấy vẫn làm ta thấy thích thú. Không khí luôn khô ráo nên dù có dạo chơi một ngày ngoài nắng, bạn cũng không ra mồ hôi. Cái nắng hơi hanh hao làm bạn thêm yêu hơn những thửa ngô vàng, những ngôi nhà trình tường nâu đất và màu xanh mát của núi non. Có lẽ vì sự mát mẻ ấy mà con người lên tới đây cũng dễ tính hơn. Và còn gì thích hơn là trong cái se lạnh của đêm vùng cao, ta được ngồi bên đống lửa sưởi ấm, nướng đồ và rồi rúc mình trong chiếc chăn ấm êm để tận hưởng một đêm mộng đẹp. Lời khuyên của mình là: nếu bạn muốn mát mẻ, yên tĩnh hãy lưu trú ở Lũng Cú thay vì xuống dưới thị trấn Đồng Văn. 

Kiến trúc nhà độc đáo của người Lô Lô Đen

Đi dạo trong bản, bạn sẽ được chiêm ngưỡng mộ không gian kiến trúc cổ kính giữa những triền đá tai mèo. Nhà trình tường là kiến trúc được lưu giữ đầy đủ tại thôn Lô Lô Chải. Đầu tiên mình tưởng kiểu nhà ở đây không khác mấy so với nhà trình tường của các dân tộc khác, nhưng khi quan sát kĩ mới thật sự cảm nhận được sự độc đáo. Bên ngoài, những mái nhà trình tường của người Lô Lô có đặc trưng là kết hợp với rất nhiều đá: đá lát sân, đá làm hàng rào, đá kê đồ đạc,… Ngoài hiên, phơi những bắp ngô trên xà nhà. Đặc trưng thứ hai là nhà trình tường của người Lô Lô có hai tầng gần giống nhà sàn. Tầng dưới có 3 gian. Gian bên phải là chỗ ở của ông bà, bố mẹ; gian trái là chỗ ở của con cái; gian ở giữa rộng nhất là để tiếp khách. Gian giữa cũng là nơi tổ chức việc cưới, việc tang và đặt bàn thờ tổ tiên. Không gian trên gác dành cho khách nghỉ lại và là nơi tích trữ lương thực như ngô, khoai, sắn… Hiện bản Lô Lô Chải, xã Lũng Cú (huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang) còn giữ được 37 nhà trình tường, trong đó có nhiều ngôi nhà đến nay đã hơn trăm tuổi. Hiện phần lớn các căn nhà ở đây được sử dụng làm homestay tuy nhiên nét đẹp riêng của nhà trình tường Lô Lô vẫn được giữ gìn. 

Kiến trúc nhà độc đáo của người Lô Lô Lô 

Người Lô Lô Đen xinh đẹp và thân thiện

Nếu để ý kĩ, các bạn sẽ thấy các cô gái ở Lô Lô Chải có sống mũi khá cao, khuôn mặt có chút lai Tây. Có lẽ do quá trình thực dân Pháp đô hộ ở nơi này, sự hòa nhập giữa các chủng tộc đã diễn ra và để lại vẻ đẹp khó trộn lẫn của người con gái Lô Lô. Bình thường, người Lô Lô ít mặc trang phục dân tộc nhưng vào các dịp lễ, tất cả nam nữ đều diện bộ váy áo đẹp nhất, cầu kỳ, sặc sỡ nhất - sản phẩm của sự cần cù, chịu khó với đôi bàn tay khéo léo của những người phụ nữ Lô Lô. Trên đó thêu những họa tiết mắt chim, chân chim, ruộng bậc thang, tam giác mạch thể hiện cho bản sắc riêng của vùng đất này. Trang phục của người Lô Lô được đánh giá là trang phục dân tộc cầu kì và đẹp nhất Việt Nam. Nó càng làm tôn thêm nét đẹp riêng của con người vùng này. Người Lô Lô còn rất thân thiện. Khi đi đường, người dân đều chào hỏi mình khiến mình có cảm giác thân thiết như người thân trong nhà. Sự quan tâm của họ không phải do itnhs chất phục vụ du lịch mà do dân nơi đây vốn nổi tiếng thật thà chân chất, hồn hậu. 

Những cô gái Lô Lô Đen xinh đẹp

Những lễ hội không nơi nào có

Những bạn thích tìm hiểu về văn hóa chắc chắn sẽ thích những lễ hội truyền thống trong làng như: lễ mừng lúa mới, lễ cúng thần rừng, cúng tổ tiên,...Mình may mắn được tham gia lễ hội cúng tổ tiên vào tháng 7 và tang ma của người Lô Lô Đen. Tang ma của người Lô Lô ở làng Lô Lô Chải sẽ được tiến hành theo hai nghi lễ gồm làm ma tươi (chôn cất thể xác) và làm ma khô (gia đình đưa người đã mất về với tổ tiên). Sau khi đã làm ma, họ hàng lần lượt đến viếng và đem theo gà, heo, rượu… để góp vào tang ma. Đặc biệt, lễ hội cúng tổ tiên là một nghi lễ cổ truyền quan trọng nhất, lớn nhất và không thể thiếu trong năm của đồng bào Lô Lô đen, thường được tổ chức hàng năm vào ngày 25 tháng 7 ( m lịch). Vào lễ cúng, thầy cúng sẽ tiến hành nghi lễ hiến tế, rồi đọc bài khấn để mời tổ tiên về dự lễ trước sự chứng kiến của tất cả mọi người trong dòng họ và cộng đồng. Người Lô Lô mặc những bộ quần áo đẹp nhất trong ngày lễ trọng đại. Sau nghi thức cúng trước bàn thờ tổ tiên, dân làng cùng hòa mình trong những điệu múa, khúc hát của người Lô Lô.

Lễ cúng tổ tiên của người Lô Lô Đen 

Những món ăn độc đáo có một không hai

Cháo ấu tẩu

Cháo ấu tẩu có cả bốn mùa. Cháo được làm từ một củ vốn có bị độc nhưng do cách chế biến của người dân nên đã tạo thành thứ cháo bổ dưỡng. Bát cháo ấu tẩu cũng như vị thuốc thần giúp xoa tan mệt nhọc của một ngày để có một giấc ngủ sâu và khoan khoái hơn. Nấu được bát cháo Ấu Tẩu cũng cầu kỳ và nhiều công đoạn. Củ ấu tẩu được ngâm kỹ trong nước vo gạo đặc một đêm, sau đó rửa sạch và đem ninh hơn 4 giờ cho tới khi củ mềm, bở tơi. Gạo tẻ thơm, trộn ít nếp cái hoa vàng cho cháo đặc sánh.

Món mèm mém

Món ăn được làm từ những hạt ngô tẻ địa phương là thực phẩm hàng ngày của người Mông. Cứ sau mỗi mùa thu hoạch, ngô lại được đồng bào Mông phơi trên những hiên nhà hay gác bếp, chờ khi thật khô mới đem đi làm mèn mén. 

Món đậu chúa

Đây là món dùng nước đậu phụ cô đặc nấu với rau cải. Thành phẩm là bát canh có rau cải mềm, đậu cô lại mềm ngọt như tào phớ. Ăn món này rất mát, thơm và bổ dưỡng. Người dân tộc thường không cho gia vị. Nếu bạn thích, có thể tự nêm mắm muối. Bạn cũng có thể ăn kèm với mèm mém, cơm như một loại cánh trong bữa cơm hàng ngày. 

                    Món đậu chúa

Bản Lô Lô thực sự có nhiều điều để chúng ta khám phá phải không? Hãy thử đến đây một lần để được chìm đắm trong không gian cổ kính, đậm đà bản sắc này. Biết đâu, bạn cũng sẽ như mình, yêu nơi này quá đến mức không muốn về.

📰 Travel blogger Thu Hằng - Đi tới nơi mình thích và làm điều mình yêu.

📞 Liên hệ đặt tour và truyền thông du lịch:

📍Facebook: www.facebook.com/dicungthuhang

📍Youtube & Tiktok: ĐI CÙNG THU HẰNG

📍Blog: thuhangheathy.blogspot.com

📍Phone: (+84) 0915513475

📍Gmail: Thuhangheathy@gmail.com